ایران در جمع ۳۰ کشور دارای فناوری نگهداری طولانی‌مدت خون‌های نادر قرار گرفت
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با اشاره به برخورداری کشور از فناوری نگهداری طولانی‌مدت خون‌های نادر گفت: ایران تنها کشور منطقه است که این فناوری را در اختیار دارد و با استفاده از روش انجماد، امکان نگهداری این خون‌ها برای ۱۰ تا ۳۰ سال فراهم شده است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، احمد قره‌باغیان، مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران، با تشریح دستاوردهای این سازمان در حوزه فناوری‌های نوین انتقال خون، اظهار کرد: خون‌های نادر به گروه‌هایی گفته می‌شود که در جامعه با فراوانی بسیار کمی وجود دارند و به سه دسته خون‌های نادر، بسیار نادر و فوق‌العاده نادر تقسیم می‌شوند.
وی افزود: سازمان انتقال خون ایران با برخورداری از فناوری شناسایی و انجماد خون‌های نادر، در جمع ۳۰ کشور دارنده این فناوری قرار دارد. این خون‌ها پس از شناسایی و جمع‌آوری، به روش انجماد نگهداری می‌شوند و بر اساس مطالعات علمی، قابلیت استفاده از آنها تا ۳۰ سال وجود دارد.
قره‌باغیان با بیان اینکه شناسایی افراد دارای گروه‌های خونی نادر از مسیرهای مختلف انجام می‌شود، گفت: گاهی این افراد هنگام بستری در بیمارستان و انجام آزمایش‌های پیش از جراحی شناسایی می‌شوند؛ به این صورت که با وجود هم‌گروه بودن خون، آزمایش سازگاری نتیجه مثبت نشان می‌دهد و نمونه برای بررسی تخصصی به سازمان انتقال خون ارسال می‌شود.
وی ادامه داد: شناسایی این افراد همچنین از طریق بررسی موارد زردی نوزادان و آزمایش نمونه‌های خون اهدایی انجام می‌شود. پس از شناسایی فرد، بستگان درجه یک او نیز بررسی می‌شوند تا در صورت برخورداری از گروه خونی مشابه و داشتن شرایط اهدای خون، خون آنها برای نگهداری ذخیره شود.
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با اشاره به نمونه‌هایی از گروه‌های خونی بسیار نادر، از جمله گروه خونی بمبئی و گروه‌های خاص سیستم RH، گفت: برخی از این گروه‌های خونی ممکن است در هر یک میلیون نفر تنها در یک نفر وجود داشته باشند و بیماران دارای این گروه‌ها برای دریافت خون، به خون کاملاً سازگار و هم‌گروه خود نیاز دارند.
وی با اشاره به تجربه تلخ بیماری که به خون طلایی نیاز داشت، افزود: در یکی از این موارد، خون مورد نیاز بیمار در شبکه بین‌المللی انتقال خون در اسپانیا شناسایی شد، اما به علت تحریم‌ها امکان انتقال به‌موقع آن به ایران فراهم نشد و بیمار پیش از آماده‌سازی خون در بیمارستان جان باخت.
توسعه فناوری تولید پلاکت با روش آفرزیس
قره‌باغیان در ادامه با اشاره به وضعیت فناوری‌های نوین در سازمان انتقال خون اظهار کرد: در حال حاضر، فرآیند گروه‌بندی خون و آزمایش‌های غربالگری عفونت‌های قابل انتقال از طریق خون، از جمله هپاتیت B، هپاتیت C و HIV، با استفاده از سامانه‌های کاملاً خودکار انجام می‌شود.
وی افزود: یکی از برنامه‌های توسعه‌ای سازمان، گسترش شناسایی و ذخیره‌سازی خون‌های نادر و دیگری توسعه تهیه پلاکت به روش آفرزیس است.
مدیرعامل سازمان انتقال خون با بیان اینکه پلاکت یکی از فرآورده‌های حیاتی برای بیماران مبتلا به سرطان است، گفت: این بیماران پس از شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا جراحی، به دلیل آسیب به مغز استخوان ممکن است با کاهش شدید پلاکت مواجه شوند که خطر خونریزی داخلی را افزایش می‌دهد و در چنین شرایطی تزریق پلاکت ضروری است.
وی ادامه داد: پلاکت به دو روش از خون اهدایی کامل و به روش آفرزیس تهیه می‌شود. در روش دوم، خون فرد وارد دستگاه می‌شود، پلاکت از آن جدا شده و سایر اجزای خون به بدن اهداکننده بازگردانده می‌شود. این روش از نظر کیفیت و کمیت فرآورده برای بیماران مزایای بیشتری دارد و با استقبال پزشکان نیز مواجه شده است.
نیاز سالانه کشور به یک میلیون و ۲۰۰ هزار لیتر پلاسما
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به برنامه تولید داروهای مشتق از پلاسما گفت: بر اساس سند ملی پلاسما، نیاز کشور برای تولید داروهایی مانند آلبومین و IVIG، سالانه حداقل یک میلیون و ۲۰۰ هزار لیتر پلاسما برآورد شده است.
وی افزود: سازمان انتقال خون در حال حاضر حدود ۳۰۰ هزار لیتر پلاسمای مازاد خود را برای فرآوری در اختیار مراکز پالایش پلاسما قرار می‌دهد تا داروهای مشتق از آن تولید و در داخل کشور مصرف شود.
قره‌باغیان با اشاره به فعالیت دو مرکز پالایش پلاسما در داخل کشور اظهار کرد: بخشی از پلاسمای جمع‌آوری‌شده نیز برای فرآوری به مراکز پالایش خارج از کشور، از جمله مراکز آلمان و اتریش، ارسال می‌شود و محصولات نهایی برای مصرف به کشور بازمی‌گردد.
وی تأکید کرد: کیفیت و استاندارد پلاسمای تولیدی ایران به اندازه‌ای است که امکان ارسال آن به کشورهای اروپایی فراهم شده است و مراکز انتقال خون کشور نیز مورد ارزیابی و تأیید نظام‌های نظارتی آلمان و اتریش قرار گرفته‌اند.
مدیرعامل سازمان انتقال خون با بیان اینکه کشور هنوز در تأمین کامل داروهای مشتق از پلاسما به خودکفایی نرسیده است، گفت: بخشی از نیاز دارویی کشور همچنان از طریق واردات و توسط سازمان غذا و دارو تأمین می‌شود.
وی یکی از دلایل این موضوع را پیچیدگی فناوری پالایش پلاسما دانست و افزود: پالایش پلاسما از فناوری‌های پیشرفته و راهبردی در حوزه دارو محسوب می‌شود و برای دستیابی به خودکفایی، علاوه بر تأمین پلاسمای کافی و باکیفیت، باید ظرفیت مراکز پالایش نیز افزایش یابد.
قره‌باغیان ابراز امیدواری کرد با توسعه ظرفیت پالایشگاه‌های داخلی در یکی دو سال آینده، وابستگی کشور به واردات داروهای مشتق از پلاسما کاهش یابد و حتی زمینه صادرات این محصولات فراهم شود.
توسعه نظام سلامت متناسب با زیرساخت‌های انتقال خون نیست
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران در ادامه با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های این سازمان در کشور گفت: در حال حاضر در هر ۳۱ استان کشور مرکز انتقال خون وجود دارد و مجموعاً ۲۸۰ مرکز انتقال خون، ۹۸ مرکز تهیه فرآورده‌های خونی و ۳۳ مرکز انجام آزمایش‌های غربالگری در کشور فعال هستند.
وی با بیان اینکه توسعه نظام سلامت در سال‌های اخیر با رشد مناسبی همراه بوده است، افزود: سازمان انتقال خون متناسب با توسعه بخش‌های درمانی و تخصصی نظام سلامت رشد نکرده است.
قره‌باغیان توضیح داد: هنگام راه‌اندازی مراکز تخصصی و فوق‌تخصصی، از جمله مراکز جامع سرطان، جراحی قلب باز و پیوند، معمولاً زیرساخت‌های فیزیکی، تجهیزات و نیروی انسانی مورد توجه قرار می‌گیرد، اما نیاز این مراکز به خون و فرآورده‌های خونی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.
وی تأکید کرد: لازم است پیش از راه‌اندازی مراکز درمانی جدید، هماهنگی لازم با سازمان انتقال خون انجام شود تا تجهیزات، نیروی انسانی و اعتبارات مورد نیاز برای تأمین خون بیماران پیش‌بینی شود.
لزوم حمایت دولت و مجلس از توسعه سازمان انتقال خون
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران در پاسخ به پرسشی درباره مطالبه اصلی این سازمان از دولت و مجلس گفت: مهم‌ترین مطالبه ما دیده شدن سازمان انتقال خون متناسب با توسعه نظام سلامت کشور است.
وی با اشاره به روند سالمندی جمعیت افزود: افزایش جمعیت سالمند در سال‌های آینده نیاز به خون و فرآورده‌های خونی را افزایش می‌دهد؛ چراکه جراحی‌های پیشرفته، جراحی قلب، جراحی‌های ارتوپدی و افزایش موارد ابتلا به سرطان در سنین بالا، نیاز به ذخایر خونی پایدار را بیشتر می‌کند.
قره‌باغیان با تأکید بر ضرورت تأمین نیازهای سازمان انتقال خون در حوزه نیروی انسانی، تجهیزات و اعتبارات، مردم را مهم‌ترین سرمایه اجتماعی این سازمان دانست و گفت: مردم همواره در کنار سازمان انتقال خون بوده‌اند و انتظار داریم این همراهی برای حفظ ذخایر پایدار و مستمر خون ادامه داشته باشد.
وی در پایان با اشاره به ورود به نیمه دوم سال، از مردم خواست با مراجعه مستمر به مراکز انتقال خون، در تأمین ذخایر خونی پایدار کشور مشارکت کنند.